قرآن کریم و اشتغال زنان

با بررسی آیات قرآن کریم متوجه این مطلب می‌شویم که قرآن کریم به طور مستقیم و بی‌واسطه به طرح مسئله اشتغال زنان و مردان نپرداخته است. یعنی هیچ دلیل ایجابی مبنی بر اشتغال و فعالیت اقتصادی برای مردان و منع زنان از اشتغال در قرآن وجود ندارد ولی با توجه به برخی از آیات می توان اباحه کار و فعالیت زنان را به دست آورد.

پایان نامه : بررسی اشتغال زنان در فقه امامیه و حقوق ایران

در حقیقت می‌توان گفت حکم شرعی اشتغال زنان در خارج از منزل مشمول احکام خمسه (اباحه، استحباب، وجوب، کراهه و تحریم ) است و تابع زمان، مکان و شرایط مختلف می‌باشد و نمی توان یک حکم کلی در این زمینه صادر نمود، واضح است که حکم اولیه کار زن جواز و اباحه است. براین مطلب کتاب خدا، سنت رسول الله (ص)، روایات ائمه علیهم السلام، عقل و فتوای فقها دلالت دارند.

در همین زمینه آیت اله جوادی آملی می‌فرماید:

قرآن با توجه به اختلاف تکوینی زن و مرد – جز در موارد مخصوص که فرق گذاردن بین این دو جنس، لازمه وجود و ذات آنان است – تمام حقوقی که برای مردان قرار داده، برای زنان نیز مقرر کرده است و در مواردی که برای یکی از این دو جنس، حقوق بیشتری قرارداده، وظایف بیشتری نیز بر عهده او نهاده است.( جوادی آملی، زن در آینه جلال و جمال، ص ۲۳).

برای جواز کار زنان در خارج از منزل به عموم و اطلاق چند دسته از آیات قرآن کریم استناد می‌کنیم:

 

 

۳-۱-۱- حق مالکیت زنان بر اموالشان در قرآن

« لِلّرّجالِ نصیبٌ مِمَّا اکتَسَبُوا و لِلَنِّساء نَصیبٌ ممَّا اکْْتَسَبْنَ »( نساء ، آیه ۳۲  ) ( برای مردان ازآنچه بدست آورده اند بهره‌ای است و برای زنان نیز از آنچه کسب کرده اند بهره‌ای  می‌باشد)

یعنی زنان نیز اگر مالی بدست آورند همانند مردان مالک دستاورد خود خواهند بود.

زنان می‌توانند به شکل‌های مختلفی مال کسب کنند، ارث، هدیه و از جمله راه‌های کسب مال، کار و اشتغال در خارج از خانه است. پرواضح است که آیه اطلاق دارد و شامل اموال مکتسبه از طریق اشتغال خارج از خانه نیز می‌شود لذا آیه به طور ضمنی اشتغال در بیرون از خانه را امضا می کند.

 

مقاله - متن کامل - پایان نامه

 

۳-۱-۲- کار زنان در بیرون از منزل از دیدگاه قرآن

 

در میان آیات قرآن کریم به آیاتی برمی خوریم که به نقل داستان هایی از گذشتگان می‌پردازند از جمله‌ی این آیات، آیات ۲۳تا ۲۶ سوره قصص می‌باشد که به نقل قسمتی از داستان زندگی حضرت موسی (ع) اشاره کرده است.

« و چون موسی به (چاه) آب مدین رسید گروهی از مردم را در اطراف آن دید که به سیراب کردن(چهارپایان خویش) مشغولند و در کنارآنان به دو زن برخورد که مراقب بودند (تا گوسفندانشان با گوسفندان دیگر مخلوط نشود). پس موسی جلو رفته و به آنان گفت: منظور شما (از این کناره گیری) چیست؟ گفتند ما (برای پرهیز از اختلاط با مردان، گوسفندان خود را) آب نمی دهیم تا اینکه همه چوپانان  خارج شوند و (حضور ما در اینجا برای آن است که)  پدر ما پیرمردی کهن سال است پس(موسی گوسفندانشان را ) برای آنان آب داد سپس روبه سوی سایه آورد و گفت: پرودگارا همانا من به هر خیری که برایم بفرستی نیازمندم پس (چیزی نگذشت که ) یکی از آن دو ( زن ) در حالیکه با حیا و عفت راه می‌رفت به نزد او امد… یکی از آن دو ( دختر، خطاب به پدر ) گفت:‌ای پدر او را استخدام کن… »

 

 

در ذیل این آیات در تفسیر نور آمده است: (قرائتی ، تفسیر نور ، ج۹ ، صص ۳۶ تا ۴۰).

– کار زن در خارج از منزل اشکالی ندارد به شرط آنکه:

۱) زن در محیط کار تنها نباشد (امرأتین)

۲) با مردان اختلاطی نداشته باشد ( من دونهم – لانسقی حتی یصدر الرّعاء)

۳) مردی که توان کار داشته باشد در خانه نباشد (ابونا شیخاً کبیر )

 

۳-۱-۳- تشویق عموم مردم به فعالیت‌های اقتصادی از دیدگاه قرآن کریم

 

در اسلام نه تنها فعالیت اقتصادی جایز و کسب مال و تحصیل درآمد جایز شمرده شده است، بلکه همگان به این امر دعوت و تشویق نیز شده اند.

از جمله آیه شریفه: « فَاِذا قُضِیَتِ الصَّلاهُ فَانْتَشروُا فی الْارضِ وَ ابْتَغوا مِنْ فَضْلِ اللهِ وَ اذکُرُوا اللهَ کَثیراً لَعَلَّکُمْ تُفلِحُون »( جمعه ، آیه ۱۰).

( وچون نماز [جمعه] به پایان رسید در زمین پراکنده شوید و از فضل خدا طلب کنید و خدا را بسیار یاد کنید تا شاید رستگار گردید.)

در آیات زیر نیز این مضمون ( ابتغاء فضل ) وجود دارد:

( النحل / ۱۴) ،( اسراء / ۶۶) ،(فاطر/ ۱۲)، ( قصص/۷۳) ،(بقره /۱۹۸)، در کلام مفسران « ابتغاء فضل » که در این آیات مطرح شده به تجارت و کسب مال و تلاش اقتصادی تفسیر شده است، از جهت مخاطب نیز آیات مذکور اطلاق دارند و مخاطب در فعل« تبتغوا » و « ابتغوا» خصوص صنف مردان نیست بلکه میان زن ومرد مشترکند.( طباطبائی ، تفسیرالمیزان ،۱۳۹۴ق ، ج ۱۹ ، ص۴۶۲).

 


۳-۱-۴- آیات تحلیل و تحریم برخی از معاملات

 

آیات متعددی در قرآن درباره مشروعیت عقود معینه بلکه عقود نامعین وارد شده است و همه آنها نسبت به جنسیت طرفین عقد اطلاق دارد و مقید به رجولیت نشده است. این آیات به طور ضمنی اشتغال زنان را تجویز می کند. و آیات بیع زن و مرد را هر دو در بر می‌گیرد از جمله این آیات:

« وَ اَحَلَّ اللهُ الْبَیْعَ و حَرَّمَ الرِّبوا»( بقره/ ۲۷۵) و حال آنکه خداوند دادوستد راحلال، و ربا را حرام گردانیده است.

همچنین قرآن درآیات دیگری ازجمله (آل عمران/۱۳۰)، (بقره/۱۸۸)، (نساء/۲۹) و… با تعابیر گوناگون به مبارزه با ربا خواری و خوردن مال به باطل برخاسته وآنها را راهی برای تحصیل درآمد و افزایش سرمایه به روش نادرست دانسته و آن را سبب«حَبط»اعمال انسان می‌داند.

آیات مزبور مطلق بوده بیع را حلال و ربا و خوردن مال به باطل را حرام دانسته اند و آیات بیع زن و مرد را هر دو در بر می‌گیرد و هیچ دلیلی هم وجود ندارد که جنسیت (مرد، زن) را در این احکام دخیل بدانیم (چون این گونه آیات به صورت جمع آمده و اشاره ای به جنسیت نکرده است لذا می توان از آن فعالیت زنان را نیز نتیجه گرفت). نهایتاً اینکه مفهوم این قبیل آیات تبیین حکم فعالیت‌های اقتصادی است که اشتغال زنان را نیز در بر خواهد گرفت.

نتیجه اینکه: با توجه به تفاسیر، اطلاق آیات ذکر شده دعوت مردم اعم از زن ومرد، به کسب روزی و فعالیت‌های اقتصادی است و «کار» از مصادیق بارز فعالیت اقتصادی می‌باشد، لذا می‌توان گفت « اشتغال زنان» نیز مانند مردان جایز ومشروع است و عمده فعالیت اقتصادی و اشتغال در بازار و بیرون از منزل می‌باشد، با توجه به مطالب ذکر شده می‌توان نتیجه گرفت که از نظر قرآن اشتغال زنان در بیرون از منزل تحریم نشده لذا می‌توان گفت جایز و مشروع است.

آیاتی وجود دارد که در امر بیع و تجارت از تعبیر “رجال” استفاده شده است، مانند «رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَهٌ وَ لابَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللّهِ»، در این آیات مشروعیت در بیع و تجارت رجال را مفروغ داشته است. رجال در این قبیل آیات از باب تغلیب شامل زنان نیز می‌گردد. ثانیاً اگر منظور از رجال جنسیت مرد باشد آیه مفهوم ندارد چون از سنخ لقب یا وصف است و نفی مشروعیت بیع و تجارت زنان نمی‌کند.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن منو